می‌خوانیم

در ادامه شرح خواص هدیه‌های نوروزی موبد موبدان، در این جلسه فصل‌هایی درباره فضیلت انگشتری، شمشیر و خوید سبز می‌خوانیم.

پادشاه جهود دیگری هم بود که آتشی روشن کرده بود و برابر آن بتی گذاشته بود و به مسیحیان می‌گفت هر که به این بت سجده نکند در آتش می‌افتد.

مادری با طفلی در جمع بودند و وقتی طفل را در آتش انداختند مادر ترسید و خواست که به بت سجده کند اما کودک از درون آتش مژده داد که:

خواست تا او سجده آرد پیش بت / بانگ زد آن طفل: انّی لم اَمُتْ

پس از این که پسران فریدون، به رغم تمام مانع‌تراشی‌های سرو شاه یمن، با دختران او وصلت کردند و به ایران نزد پدر بازگشتند، فریدون برایشان نام گزید: سلم و تور و ایرج

قبل از این که پسران به ایران برسند فریدون در هیبت اژدهایی به سراغشان رفت که گوهر هر یک را بسنجد و از واکنش‌هایشان مطمئن شد که فرزند خردتر، ایرج، سزاوارتر از دو دیگر برای تاج و تخت ایران است.

بر همین اساس کشور روم را به سلم داد و توران را به تور و تاج و تخت ایران را به ایرج.

سلم و تور از این بخشش ناراضی بودند و بعد از چندی با هم نشستند و از کار پدر گله کردند و رسولی نزد وی فرستادند و به کارش اعتراض کردند. ایرج تصمیم گرفت از تاج و تخت ایران صرفنظر کند و به رغم توصیه پدر، بی لشکر به دیدن برادران برود و دلجویی کند.

اسکندر وقتی پیروزمندانه از جنگ زنگ باز گشت ابتدا شهر اسکندریه را بنا کرد و سپس به یونان برگشت و برای همه سران از جمله دارا، فتحنامه و هدیه از غنایم فرستاد.

دارا که به پیروزی اسکندر حسد برده بود به سردی با فرستاده‌اش برخورد کرد و فرستاده هم اسکندر را از این واکنش سر آگاه کرد.

روزی که اسکندر به صحرا رفته بود دو کبک را دید که با هم آویخته‌اند و پیش خود فال زد که یکی از کبک‌ها خودش است و دیگری دارا و منتظر ماند که ببیند کدام یک در جنگ پیروز می‌شوند. کبکی که به فال خودش گرفته بود در جنگ پیروز شد ولی بلافاصله پس از این پیروزی به هوا پرید و عقابی شکارش کرد!

اسکندر کل این ماجرا را اینطور تعبیر کرد که بر دارا پیروز خواهد شد ولی پس از آن چندان زنده نخواهد ماند که از فتحش بهره‌ای ببرد.

پس از این گفت از یک کوه پیشگو هم پرسیدند که عاقبت جنگ اسکندر و دارا چه خواهد شد و کوه هم فال کبک‌ها را تایید کرد. در نهایت اسکندر با بزرگان انجمن هم رای زد و با تایید آنها آماده جنگ با دارا شد.

ابوعلی سیمجور بعد از این که از محمود غزنوی شکست خورد به ری نزدیک امیران آل بویه رفت و آنجا با احترام و تجمل تمام زندگی می‌کرد تا این که دلش برای زنی در نیشابور تنگ شد و برای دیدنش ناشناس به آن شهر رفت و دستگیر شد.

بعد از دستگیری از بند گریخت و به خوارزم رفت و باعث سقوط سلسله مامونیان خوارزم شد! و در نهایت دستگیر شد و به دست سبکتگین کشته شد.

تاریخ گردیزی بطور ضمنی می‌گوید که مرگ سیمجور شوم بود و در فاصله کوتاهی از مردنش هم امیر نوح سامانی و سبکتگین و هم ابوالحسن آل بویه هم درگذشتند و کار سامانیان و آل بویه هم به نشیب افتاد و در مدت کوتاهی منقرض شدند.

سامانیان در نهایت به دست ایلک خان برافتادند و از آن سو نیز امیر محمود غزنوی پس از مرگ سبکتگین در جنگی با بکتوزون پیروز شد و خراسان را از آن خود کرد و از خلیفه لوا و خلعت گرفت و سلطان خراسان شد. ادامه کتاب درباره سلطنت غزنویان است. نویسنده که خود از دیوانیان امیر رشید غزنوی است این بخش را با آب و تاب بیشتری نقل کرده است.

بعد از شرح مختصری درباره آیین‌های شاهان عجم و همت بلندشان به داد و دهش و آبادانی به «ذکر نوروزنامه که مقصود این کتاب است» می‌رسیم.

نوروزنامه روایتی است از آمدن موبد موبدان به دیدن شاه و «نوروزی» آوردن.

منظور از نوروزی همان چیزی است که امروزه عیدی می‌گوییم، هدایایی که موبدان موبد به مناسبت نوروز به شاه می‌دهد و عبارت اند از:

• جام زرین پر می،
• انگشتری،
• درم و دینار خسروانی،
• یک دسته خوید سبز،
• شمشیر،
• تیر و کمان،
• دوات و قلم،
• اسب،
• باز،
• و غلام خوبرو

موبد این نوروزی‌ها را به آیینی به شاه می‌دهد و دعایی می‌کند که ذکرش آمده است.

ادامه کتاب فصلی درباره هر کدام از این هدیه‌ها آورده است که ما در این جلسه فصل طلا و بخشی از فصل انگشتری را خواندیم.

نصرانیان پس از مرگ وزیر، همانطور که او نقشه ریخته بود، بر سر جانشینی او به جنگ برخاستند الا گروهی که وقتی به نام مصطفی در انجیل می‌رسیدند آن را بر سر و چشم می‌گذاشتند و تعظیم می‌کردند.

فریدون پس از شکست دادن ضحاک و به بند کشیدنش در دماوند، به مادرش خبر داد که به شاهی رسیده است و فرانک هم چه شادی‌ها کرد و چه گنج‌ها به نیازمندان بخشید.

قدم بعدی گزیدن پایتخت بود. درباره این سه بیت شاهنامه بسیار بحث و گمانه‌زنی شده است تا روشن شود این پایتختی که نزدیک آمل و تمیشه است واقعا کجا بوده.

پس از نشستن در پایتخت و گذشتن چند سالی، نوبت یافتن همسرانی شایسته برای سه پسر فریدون فرا رسید. در داستان بر این نکته تاکید می‌شود که پسران فریدون هنوز نام نداشته‌اند و یک شرط عروسان شایسته هم همین بوده که آنها هم نام نداشته باشند.

جندل مامور این کار می‌شود و بالاخره دختران سرو، شاه یمن، را شایسته همسری پسران فریدون می‌بیند و به خواستگاری‌شان می‌رود. سرو طاقت دوری دخترانش را نداشته و با اکراه با خواستگاری موافقت می‌کند و در دلش دنبال راهی بوده که این وصلت سر نگیرد.

فریدون که از شگرد سرو خبر داشته، پیش از روانه کردن پسران به آنها می‌آموزد که در جواب سرو چه باید بگویند.

در این نشست ادامه جنگ اسکندر با رومیان را می‌خوانیم و کم کم ورق جنگ به نفع رومیان برمی‌گردد و سالار زنگیان، پلنگر، چاره‌ای ندارد جز این که شخصا به جنگ اسکندر بیاید و به اکراه چنین می‌کند.

از خاندان سیمجوریان که سه نسل سپهسالاران و امیران خراسان بودند، آخرین آنها، ابوعلی سیمجوری به خاطر جاه‌طلبی‌هایش و زندگی پرنشیب و فراز و دراماتیکش از همه نامدارتر است.

در بخشی از تاریخ گردیزی که در این نشست خواندیم ابوعلی سیمجوری جانشین پدرش ابوالحسن شد و از همان ابتدا سر ناسازگاری با شاهان سامانی گذاشت تا در انتها با محمود غزنوی سرپنجه شد و از پس او بر نیامد و متواری شد.

در نشست بعد پایان کار او و کشته شدنش را خواهیم خواند.