می‌خوانیم

سروش اهلو و ایزد آذر ارداویراف را به دوزخ بردند که چاهی ژرف و تاریک و بدبو بود. توصیفات ارداویرافنامه از دوزخ سهمناک در عین حال شاعرانه است.

بعد از توصیف کلی دوزخ ارداویراف یکی یکی بدکاران را در حال کشیدن مجازات‌های گوناگون می‌بیند و از راهنمایانش می‌پرسید که این روان چه گناهی کرده که اینطور پادافره می‌بیند و آنها هم جواب می‌دهند.

در این جلسه مجازات این جرم‌ها را خواندیم:

لواط

رعایت نکردن بهداشت قاعدگی

قتل

همخوابگی در قاعدگی

رعایت نکردن آداب غذا خوردن

روسپی‌گری

نپوشیدن لباس مطابق آیین

دشنام دادن و توهین به شوهر

کم فروشی و تقلب در کسب

فرمانروایی بد

غیبت و دو به هم زنی

ذبح غیر شرعی

خست

تنبلی

دروغگویی

آلودن آتش با مو و چرک و شپش

جادوگری

اشموغی

آلودن آب و آتش و آگاهانه خاموش کردن آتش

رعایت نکردن آیین دفن

ندادن مزد کارگران

دیباچه کسالت‌بار و دشوارخوان تاریخ جهانگشا جلسه پیش تمام شد و این نشست متن تاریخ شروع شد. عطاملک جوینی تاریخش را با ذکر احوال قوم مغول قبل از ظهور چنگیز شروع کرد و شرح نسبتا مفصلی هم از مدیریت لشکر مغول داد و این که چطور با تقسیم لشکر به واحدهای ثابت ضریب ده، خود را از دیوان عرض و فسادهای مرتبت با آن بی‌نیاز کرده بودند.

آخرین گروهی که ارداویراف در بهشت دید شبانان بودند و پس از آن همراه سروش اهلو و ایزد آذر به سوی پل چینود بازگشتند.

اول رودخانه‌ای دیدند که از اشک بازماندگان روان شده بود و روان درگذشتگان باید اول از آن رد می‌شدند و قرار شد ارداویراف به این جهانیان بگوید که پشت سر مرده گریه و شیون نکنند چون هر چه بیشتر زاری کنند روانش دشوارتر از این رودخانه می‌گذرد

پیش‌تر خواندیم که وقتی نیکوکاری می‌میرد اعمالش بصورت دختر زیبا و خوش‌بویی به او نمایش داده می‌شود. اینجا روان بدکاران تجسم اعمال خود را بصورت روسپی بدبو و آشفته و زشتی می‌بینند که با او گفتگو می‌کند و به یادش می‌آورد که زشتی و بدبویی من از کارهای اهریمنی تو است

ادامه دیباچهٔ کسالت‌آور و مکلّف تاریخ جهانگشا را خواندیم و آرزو کردیم بقیه متن به این بی‌مزگی نباشد!

در جلسه اول همخوانی تاریخ جهانگشا، امیرحسین قاضی سعیدی بخشی از دیباچهٔ تاریخ را خواند و با نثر پیچیده و مکلف آن آشنا شدیم.

فعلا عطاملک جوینی بعد از تعارفات معمول شرح داده که از چه وقت به صرافت نوشتن تاریخ افتاد

سروش و ایزد آذر ارداویراف را پیش بهمن امشاسپند بردند که بر روی تخت زرین نشسته بود و بهمن هم او را نزد اهورامزدا برد.

صحنهٔ عجیب و منحصر به فردی که اینجا روایت شد این بود که ارداویراف می‌خواست به اهورامزدا نماز ببرد (تعظیم کند) ولی اهورامزدا نگذاشت و خودش به ارداویراف نماز برد!

در ادامهٔ متن سروش و ایزد آذر ویراز را به جای‌های دیگر بهشت می‌برند و یکی یکی طبقات مختلف و پاداش کارهای خوب آنها را نشان می‌دهند.

ویراز به همراه سروش و ایزد آذر از همیستگان و ماه‌پایه و ستاره‌پایه و خورشیدپایه گذشت و به گرودمان رسید. آنجا ایزد آذر به او نماز برد و اورا «تر-هیزم» خواند یعنی کسی که هیزم تر نثار آتش می‌کند (که انگار کار خوبی بوده) و دریاچه‌ای به او نشان داد که پاداش هیزم‌های تری بود که در سال‌های عمرش پای آتش نهاده بود!

پل چینود به پهنای ۹ نیزه باز شد و ارداویراف به همراه سروش و ایزد آذر از آن گذشتند و به سوی بهشت رفتند

ویراز هفت شبانه‌روز در خواب بود و روانش به چکار دایتی و پل چینود رفت و به بدنش بازگشت.

وقتی از خواب بیدار شد اول خوردنی و نوشیدنی خواست و بعد خواست که دبیری فرزانه و هشیار بیاورند که گفته‌هایش را بنویسد و حکایتش را آغاز کرد

«ویراز هفت خواهر داشت و هر هفت خواهران برای ویراز همچون زن بودند»

در جلسه سوم، فصل دوم ارداویرافنامه را خواندیم که با این جملهٔ عجیب شروع می‌شود و به رسم «خویدوده» یا ازدواج با محارم در قدیم اشاره دارد.

این هفت خواهر به موبدان اعتراض می‌کنند که ویراز برادر و شوهر ما است و غیر از او کسی را نداریم و نمی‌شود که او را قبل از موعد به آن دنیا بفرستید.

موبدان به خواهران دلگرمی می‌دهند که ویراز پس از هفت شبانروز صحیح و سالم باز خواهد گشت و بعد از راضی شدن آنها به او می و منگ می‌دهند تا به خلاصه رود ...